Darmowa dostawa od 300 zł
Newsletter
Zapisz się na nasz newsletter! Nowości, przepisy na kiszonki i promocje prosto na Twoją skrzynkę.
Zapisz się na nasz newsletter! Nowości, przepisy na kiszonki i promocje prosto na Twoją skrzynkę.
Czy kiszonki mogą wspierać odporność i rozwój dziecka? Przeczytaj i sprawdź, dlaczego kiszonki warzywne i zakwasy jak sok z kiszonej kapusty dla dzieci i ogórki kiszone mogą okazać się wartościowym elementem codziennej diety dziecka oraz jak bezpiecznie wprowadzać je do jadłospisu nawet wymagającego przedszkolaka.
Przedszkole, szkoła, nowe środowisko, nowe kontakty i… pierwsze tygodnie polskiej złotej jesieni spędzone w domu z katarem i uporczywym kaszlem. „Mamo, źle się czuję” -rodzice zapewne dobrze znają ten scenariusz. Okres wczesnoszkolny to czas intensywnego dojrzewania układu odpornościowego, dlatego dzieci mogą przechodzić kilka, a nawet kilkanaście infekcji dróg oddechowych w ciągu roku.
Nie oznacza to jednak, że każdej infekcji można albo trzeba zapobiec. Kontakt z drobnoustrojami jest częścią naturalnego „treningu” układu immunologicznego. Znaczenie ma natomiast to, jak wygląda codzienna dieta dziecka. Odpowiednia podaż energii, białka, witamin, składników mineralnych, a także błonnika i produktów wspierających mikrobiotę tworzy środowisko, w którym układ odpornościowy może prawidłowo funkcjonować i chronić Twoje dziecko przed sezonowymi infekcjami.
I właśnie tutaj pojawiają się kiszonki dla dzieci.
Kapusta kiszona, ogórki kiszone, buraki czy inne fermentowane warzywa nie są magicznym sposobem na uniknięcie infekcji. Mogą jednak wzbogacać różnorodność mikrobioty jelitowej, dostarczając m.in. bakterii kwasu mlekowego, metabolitów mikrobiologicznych, błonnika oraz części mikroskładników, które pomagają zapobiec niedoborom.
Kiszenie to proces fermentacji mlekowej, w którym uczestniczą bakterie kwasu mlekowego, określane jako LAB – Lactic Acid Bacteria. W zależności od rodzaju produktu i warunków fermentacji mogą występować w nim między innymi bakterie z grup Lactobacillus, Levilactobacillus czy Lactiplantibacillus.
Nie są one tylko „probiotykami”.
Bakterie obecne w kiszonkach i innych fermentowanych produktach mogą w pozytywny sposób wpływać na mikrobiotę jelitową, konkurować z potencjalnie szkodliwymi mikroorganizmami oraz produkować kwas mlekowy i inne metabolity ważna dla prawidłowego trawienia i budowania odporności.
Jeszcze ciekawszy jest związek pomiędzy mikrobiotą a odpornością śluzówki.
Jelita są jednym z najważniejszych miejsc kontaktu organizmu ze środowiskiem zewnętrznym. Znajdująca się tam mikrobiota oraz układ limaftyczny uczestniczą w regulacji odpowiedzi immunologicznej. Badania nad bakteriami LAB wskazują również na możliwość wpływania na poziom wydzielniczej immunoglobuliny A – sIgA, która uczestniczy w ochronie błon śluzowych.
Czy zjedzenie ogórka kiszonego „podniesie odporność” następnego dnia? Niekoniecznie, ale już wprowadzenie ogórków kiszonych czy kapusty w formie obiadowej surówki jedzone co drugi-trzeci dzień - już tak. Stała obecność fermentowanych produktów w diecie może stanowić jeden z elementów środowiska sprzyjającego prawidłowej pracy osi jelita–układ odpornościowy.
Warto wiedzieć: bezpośrednich badań klinicznych dotyczących wpływu konkretnych kiszonych warzyw na liczbę infekcji u dzieci jest nadal niewiele. Większość danych dotyczących działania LAB pochodzi z badań nad konkretnymi szczepami, fermentowanymi produktami mlecznymi, modeli eksperymentalnych oraz badań mechanistycznych.
Jesienią i zimą dziecko jest narażone na kontakt z wieloma chorobotwórczymi organizmami. RSV, rinowirusy, adenowirusy, grypa i inne infekcje łatwiej rozprzestrzeniają się w dużych skupiskach nie tylko dorosłych.
Nie oznacza to, że trzeba budować jadłospis wokół „superfoods na odporność” czy samych tabletek i suplementacji. Znacznie ważniejsze jest zadbanie o różnorodność diety i obecność warzyw i owoców. Niestety w okresach zimowych to nie lada wyzwanie - i to z pomocą przychodzą kiszonki oraz zakwasy.
Kilka razy w tygodniu można podać dziecku niewielką porcję kapusty kiszonej, ogórka kiszonego czy innej kiszonki. W okresach zwiększonej zachorowalności mogą pojawiać się częściej, o ile dziecko dobrze je toleruje.
Dobrym rozwiązaniem jest również wykorzystywanie kiszonek zamiast kolejnej słonej przekąski. Drobno posiekana kapusta kiszona może trafić do obiadu, pasty kanapkowej czy sałatki, a ogórek kiszony może być dodatkiem do kanapki lub twarożku.
Najważniejsze: kiszonki NIGDY NIE ZASTĄPIĄ szczepień, wysokiej jakości snu, regularnej aktywności fizycznej, higieny rąk ani prawidłowo zbilansowanej diety. Są jednym z elementów tej układanki, a nie całą układanką.
Rodzice często pytają, czy zamiast probiotyków w kapsułkach lub kroplach można po prostu podawać dziecku kiszonki.
Odpowiedź brzmi: w wielu sytuacjach kiszonki mogą być wartościowym źródłem bakterii fermentacji mlekowej, ale nie są odpowiednikiem każdego preparatu probiotycznego.
To ważne rozróżnienie.
Suplement probiotyczny zawiera konkretny, zidentyfikowany szczep w określonej dawce. W przypadku kiszonek mamy do czynienia z naturalną społecznością mikroorganizmów, której skład może różnić się zależnie od produktu, surowca, sposobu fermentacji i przechowywania.
Z drugiej strony fermentowane warzywa mają przewagę, której kapsułka często nie posiada. Dostarczają nie tylko mikroorganizmów, ale również błonnika, metabolitów fermentacji, polifenoli i składników odżywczych obecnych w warzywach. To właśnie cały „matrycowy” charakter żywności sprawia, że kiszonka jest czymś więcej niż nośnikiem bakterii.
W sytuacjach klinicznych, takich jak antybiotykoterapia czy określone problemy ze strony przewodu pokarmowego, zastosowanie konkretnego szczepu probiotycznego może być jednak bardziej uzasadnione i powinno być dobrane indywidualnie.
Warto spojrzeć na kiszonki szerzej.
Kapusta kiszona może zachowywać znaczną część witaminy C obecnej w surowym warzywie. Witamina ta uczestniczy między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz syntezie kolagenu.
Nie jest jednak tak, że kiszona kapusta pokryje całe zapotrzebowanie dziecka na witaminę C. Powinna być jednym z wielu elementów diety zawierającej również świeże warzywa i owoce.
Fermentowane warzywa dostarczają błonnika oraz związków bioaktywnych obecnych w warzywach. Błonnik jest ważnym substratem dla mikroorganizmów jelitowych, a produkty jego fermentacji mogą wpływać na środowisko jelitowe i regulację procesów zapalnych.
Sok z kiszonych warzyw zawiera między innymi sód i potas. W przypadku soku z kiszonej kapusty dla dzieci warto jednak pamiętać, że jego zawartość soli może być stosunkowo wysoka.
Dlatego nie należy traktować go jako zamiennika doustnych płynów nawadniających stosowanych podczas biegunki czy odwodnienia. W takich sytuacjach podstawą pozostają preparaty przeznaczone do nawadniania doustnego.
CIEKAWOSTKA: Kiszonki zawierają sód, ale w umiarkowanych ilościach (np. 30–50 g kapusty kiszonej to ~0,3–0,5 g soli). Przy zrównoważonej diecie, z ograniczeniem przetworzonej żywności, taka ilość jest bezpieczna dla dzieci powyżej 1 roku życia.
Niektóre bakterie uczestniczące w procesach fermentacji mogą produkować formy witaminy K, jednak ilość konkretnej formy witaminy K w kiszonych warzywach może być zmienna. Nie należy więc traktować kiszonek jako głównego źródła witaminy K2 w diecie dziecka.
Po ukończeniu 12. miesiąca życia można zacząć wprowadzać niewielkie ilości kiszonych warzyw, obserwując indywidualną tolerancję dziecka.
Na początku naprawdę nie potrzeba wiele.
Jedna–dwie łyżki drobno posiekanej kapusty kiszonej mogą być dodatkiem do obiadu. Z czasem można zwiększać porcję, jeśli dziecko dobrze ją toleruje.
Ogórki kiszone dla dzieci można drobno posiekać lub zetrzeć i dodać do kanapki, pasty jajecznej, twarożku albo sałatki.
W przypadku młodszych dzieci szczególnie ważna jest forma podania. Twarde, większe kawałki warzyw powinny być odpowiednio rozdrobnione, aby ograniczyć ryzyko zadławienia.
Sok z kiszonej kapusty dla dzieci może być ciekawym sposobem na wprowadzenie smaku fermentowanych produktów, szczególnie jeśli dziecko nie chce jeść samej kapusty.
Można zacząć od niewielkiej ilości i, jeśli dziecko dobrze go toleruje, podawać go rozcieńczonego wodą. Dla poprawy smaku można połączyć go z niewielką ilością soku jabłkowego lub cytryny.
Nie ma jednak potrzeby podawania dużych ilości. Więcej nie znaczy lepiej – szczególnie w przypadku produktu zawierającego sporo sodu.
Dla dziecka w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym rozsądnym celem może być 3–5 porcji kiszonych warzyw tygodniowo, w niewielkich ilościach dopasowanych do całej diety.
Nie trzeba też czekać na sezon infekcyjny.
Mikrobiota nie potrzebuje „kuracji odpornościowej” przez trzy tygodnie przed rozpoczęciem szkoły. Znacznie większe znaczenie ma regularność diety przez cały rok.
Prosty sposób na początek:
Kapusta kiszona: 1–2 łyżki jako dodatek do obiadu.
Ogórek kiszony: niewielka porcja do kanapki lub pasty.
Sok z kiszonej kapusty: mała ilość rozcieńczona wodą, jeśli dziecko akceptuje smak.
Stopniowe zwiększanie: obserwuj tolerancję zamiast wprowadzać kilka nowych produktów jednocześnie.
To jedno z najczęstszych pytań rodziców – i słusznie.
Kiszone warzywa zawierają sól, dlatego powinny być dodatkiem, a nie podstawą diety. Jeżeli dziecko je kiszonkę, nie ma potrzeby dodatkowego dosalania całego posiłku.
Warto również zwracać uwagę na pozostałe źródła sodu w diecie – szczególnie produkty wysoko przetworzone, słone przekąski i gotowe dania.
Nie wszystkie bakterie przeżywają kontakt z kwaśnym środowiskiem żołądka. Część szczepów LAB wykazuje jednak większą tolerancję na niskie pH i sole żółciowe, dzięki czemu część z nich może dotrzeć do jelit.
Co ciekawe, nawet niektóre inaktywowane bakterie probiotyczne lub ich składniki mogą oddziaływać na układ odpornościowy. Dlatego działanie fermentowanej żywności nie musi sprowadzać się wyłącznie do „dostarczenia żywych bakterii”.
Mogą. Szczególnie jeśli dziecko nie jest przyzwyczajone do większej ilości fermentowanych produktów.
Na początku mogą pojawić się przejściowe wzdęcia lub luźniejsze stolce. Najlepszym rozwiązaniem jest wtedy zmniejszenie porcji, a nie całkowite skreślenie kiszonek z jadłospisu.
Wprowadzaj je stopniowo i obserwuj reakcję dziecka.
Jeżeli objawy są nasilone, utrzymują się lub pojawiają się inne niepokojące symptomy, warto skonsultować sytuację z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.
Same kiszone warzywa, takie jak kapusta, ogórki czy buraki, naturalnie nie zawierają glutenu ani białek mleka krowiego.
Trzeba jednak czytać etykiety gotowych produktów. Niektóre kiszonki mogą zawierać dodatkowe składniki, w tym przyprawy lub mieszanki warzyw zawierające potencjalne alergeny.
W przypadku rozpoznanej alergii nie wystarczy więc kierować się samą nazwą produktu.
Mały słoik, duże wsparcie dla dziecięcej mikrobioty
Kiszonki nie są cudownym środkiem na odporność i nie zastąpią prawidłowego żywienia, szczepień, snu czy aktywności fizycznej. Mogą jednak być bardzo praktycznym elementem codziennego jadłospisu dziecka.
Kiszonki dla dzieci dostarczają bakterii fermentacji mlekowej, błonnika, metabolitów fermentacji i części mikroskładników. Sok z kiszonej kapusty dla dzieci może być ciekawym dodatkiem do diety, pod warunkiem umiarkowanego spożycia i uwzględnienia zawartości soli. Z kolei ogórki kiszone dla dzieci są prostym dodatkiem do kanapek, obiadów czy past.
Najważniejsza jest jednak jedna zasada: nie chodzi o to, żeby dziecko jadło „na odporność”. Chodzi o to, żeby od najmłodszych lat poznawało różnorodne produkty i smaki, a fermentowane warzywa stały się jednym z naturalnych elementów jego diety.
Bo zdrowa mikrobiota nie potrzebuje skomplikowanej suplementacji ani zaleceń dietetycznych. Potrzebuje przede wszystkim różnorodności, regularności i wysokiej jakości produktów w ich naturalnej formie.
Czy kiszonki mogą zapobiec infekcjom u dziecka?
Nie. Mogą być elementem diety wspierającej prawidłowe funkcjonowanie mikrobioty i układu odpornościowego, ale nie gwarantują uniknięcia infekcji.
Od kiedy można podawać kiszonki?
Po ukończeniu 12. miesiąca życia można wprowadzać niewielkie ilości kiszonych warzyw, obserwując tolerancję dziecka.
Czy sok z kiszonej kapusty dla dzieci jest zdrowy?
Może być wartościowym dodatkiem do diety, ale należy uwzględnić jego zawartość sodu i zaczynać od niewielkich ilości, najlepiej rozcieńczonych wodą.
Ile ogórków kiszonych może jeść dziecko?
Nie ma jednej uniwersalnej porcji dla każdego dziecka. Najważniejsze są wiek, całodzienna podaż sodu i indywidualna tolerancja. W przypadku młodszych dzieci ogórka należy odpowiednio rozdrobnić.
Czy kiszonki zastępują probiotyk w kapsułkach?
Nie zawsze. Kiszonki dostarczają różnorodnych mikroorganizmów i składników żywności, ale preparaty probiotyczne zawierają określone szczepy i dawki. W sytuacjach klinicznych wybór probiotyku powinien być indywidualny.
Czy kiszonki można podawać codziennie?
Jeśli dziecko dobrze je toleruje, niewielka porcja może pojawiać się w diecie regularnie. Nie ma jednak potrzeby zwiększania ilości tylko dlatego, że trwa sezon infekcyjny.
Autor
Doktor nauk biomedycznych, dietetyk kliniczny i ekspertka w dziedzinie immuno-żywienia oraz nutri-psychiatrii. Nukowiec w zakładzie biostatystyki i medycyny translacyjnej na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Specjalizuje się w celowanej diagnostyce i dietoterapii ukierunkowanej na mikrobiom w zaburzeniach o podłożu psycho-metabolicznym, zwłaszcza zespołu przewlekłego zmęczenia (ME/CFS) po przebytych infekcjach, a także depresji, otyłości i alergiach dermatologicznych.
Autorka dwóch bestsellerowych poradników naukowych wydawnictwa PZWL: „Dietoterapia w Zespole Chronicznego Zmęczenia” oraz „Psychodietetyka dla każdego”.
Edukatorka zarówno pacjentów jak i specjalistów, prelegentka TEDx.
Podczas konsultacji dietetycznych udowadnia że odżywianie w zgodzie i poszanowaniem własnych zasobów jest możliwe i skuteczne w odzyskiwaniu energii życiowej i dobrostanu.
Konsultacje dietetyczne - zapisy
tel:+48535300340